{"id":48149,"date":"2025-01-09T15:31:38","date_gmt":"2025-01-09T14:31:38","guid":{"rendered":"https:\/\/bizimugi.eu\/stop-pub"},"modified":"2025-01-17T16:55:09","modified_gmt":"2025-01-17T15:55:09","slug":"publizitatea-geldi","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/bizimugi.eu\/eu\/publizitatea-geldi\/","title":{"rendered":"Gure lurraldea publizitatetik babes dezagun!"},"content":{"rendered":"\n

Irratiaren soinua itzali edo jautsi dezakegu publizitatea badenean, telebistako publizitatearen tartean kanalaz aldatzen ahal gira, iragarkien blokeatzaileak erabil ditzakegu interneten… baina ezin dugu begiak hetsirik eremu publikoan ibili. Publizitate-euskarriak ugariak dira, gero eta gehiago kontzentratuagoak hainbat gunetan, eta publizitatea geroz eta intrusiboagoa da: formatu handiko publizitatea, argiztatua edo animatua, etab. Espazio publikoetan publizitatea guri nagusitzen zaigu. Publizitatearekin, “kontsumoaren ideologia kontsumitzaileak arnasten duen airea da”1<\/a><\/sup>.

Elikadurari, garraioari, klimari eta osasunari dagokienez, publizitatearen mezuek Euskal Elkargoaren helburuen kontrako bizimoduak hartzera bultzatzen gaituzte. Ekintzara pasatzeko aukera paregabea dugu: publizitateari buruzko herriarteko araudi bat prestatzen ari da eta Ipar Euskal Herriko 158 herriei aplikatuko zaie.<\/p>\n\n\n\n

Aitzinamendu garrantzitsu eta behartzaileak lor ditzakegu 2025ean elkarrekin mobilizatzen bagara!<\/p>\n\n\n\n

\n
Urtarrilaren 29tik otsailaren 13ra, denak bilkura publikoetara!<\/strong><\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

12 arrazoi gure lurraldea publizitatetik babesteko<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

1. Bioaniztasuna<\/h3>\n\n\n\n

“Argizko kutsadurak animalien portaera nahasten du, bai eta haien funtzio fisiologiko eta metabolikoak ere (joan-etorriak, ugalketa- eta garapen-zikloak, harrapakinen eta harraparien arteko harremanak, etab.).<\/em><\/p>\n\n\n\n

Adibidez, argizko kutsadurak gaueko hegazti migratzaileak trabatzen ditu, haien ibilbideetatik desbideratuz eta, ondorioz, haien ugaltzea edo bizirautea mehatxatuz. Bestalde, argizko kutsadura intsektuen populazioen gainbehera masiboaren eragileetarik da, akiduraren edo erreduraren ondorioz heriotzak eraginez, baita gehiegizko ehiza ere”<\/em>2<\/a><\/sup>.<\/em><\/p>\n\n\n\n

2. Klima<\/h3>\n\n\n\n

Publizitateak zuzenki eragiten du berotegi efektuko gas anitz isurtzen duten ondasun eta zerbitzuen kontsumoa<\/strong>, besteak beste hegazkinez bidaiatzea edo SUVak erostea. Greenpeacek, \u201cPublizitate klima-eraileari Stop\u201d kanpainaren barnean, hau azaltzen du : \u201cKlimarentzat kaltegarriak diren produktuak esperientzia faltsuki goresgarriekin lotzean, publizitateak beroketa globalaren errealitatea estaltzen du, eta haren larriagotzera bultzatzen gaitu. Klimari buruzko Herritarren Konbentzioak 2020an gomendatu zuen berotegi efektuko gas gehien isurtzen duten produktuen publizitate oro debekatzea.3<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

Orokorkiago, ideologia kontsumerista hedatzeko tresna garrantzitsua da<\/strong> publizitatea, hazkunde materiala, baliabideen xahutzea zein klima aldaketaren erantzule diren berotegi efektuko gas gero eta gehiago isurtzea elikatzen dituena. \u201cKontsumoaren ideologia kontsumitzaileak arnasten duen airea da”<\/em><\/p>\n\n\n\n

3. Hezkuntza<\/h3>\n\n\n\n

Publizitatea espazio publikoan eta eskolen inguruan zabaltzeak ideologia kontsumeristaren, jan txarraren, alkohol kontsumoaren eta abarren eraginpean jartzen ditu haurrak.<\/p>\n\n\n\n

4. Energia<\/h3>\n\n\n\n

Publizitate argidunak, bereziki publizitate pantaila digitalak, energia kontsumo alferrikakoak dira. Panel numeriko batek urtean batez beste 2.000 kWh kontsumitzen ditu, hau da, frantses Estatuko etxe baten urteko argindar kontsumoaren baliokidea (berogailuaz kanpo), ADEMEk adierazten duenez.<\/p>\n\n\n\n

Gure lurraldeak energia burujabetasuna lortuko du, energia fosilak alde batera utzirik, bakarrik bere energia kontsumoa handizki beheititzen baldin badu. Premiaz debekatzekoak diren behar gabeko energia xahutzeetan sartzen da publizitate argiduna.<\/p>\n\n\n\n

5. Askatasunak<\/h3>\n\n\n\n

Publizitate mezuen bidalketa norabide bakarrean egiten da, erantzuteko ahalik utzi gabe. Sistema honek espazio publikoan adierazpenaren monopolioa badu, eta azken hau pribatizatzen du denetan dagoelako. Espazio publikoko publizitatea inposatzen zaigu.<\/p>\n\n\n\n

Pantaila digitalek gure arreta are gehiago berenganatzen dute eta kaltegarriagoak dira, Mehdi Khamassi neurozientzia ikertzailearen lanek erakusten duten bezala<\/p>\n\n\n\n

6. Paisaiak & bizi ingurumena<\/h3>\n\n\n\n

Paisaia naturalen eta gure herri zein hirien itxura ederra itsusteko faktorea da publizitatearen eta iragarkien ugaritzea. Ipar Euskal Herrian, salbuespen batzuek ahalbidetzen dute, adibidez, “hiri altzarien” ezartzea ondare gune ohargarrietatik hurbil.<\/p>\n\n\n\n

Iragarki distiratsuek, baita digitalek ere, gauez argi kutsadura iturri berri bat gehitzen dute, gure bizimoldea hondatuz. Argi lainoxka areagotzen dute, \u201cgizakiak zeruko izarrekin duen harremana galaraziz\u201d: ondare komun hori atxiki behar dugu4<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

7. Ekonomiaren birtokiratzea<\/h3>\n\n\n\n

Frantses Estatuan, enpresen %1,6ak baizik ez du  iragarkirik erabiltzen. Horien artean, merkatuaren erdia 200 iragarlek monopolizatzen dute<\/strong>5<\/a><\/sup>.<\/strong> Beraz, urrun gira eskualde garapenaren eta tokiko merkataritzaren zerbitzurako tresna izatetik.6<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

8. Osasun publikoa<\/h3>\n\n\n\n

Gizenegiak, sukratuegiak edo gaziegiak diren produktuen gehiegizko kontsumoa asko bultzatu du 2023an laborantzako elikagaien sektoreak, 5.500 milioi euroko publizitate eta komunikazioak eginez (Elikadura Osasunerako Programa Nazionalaren komunikazio-aurrekontua  baino 1.000 aldiz  gehiago: egunean 5 fruitu edo barazki jan behar direla diona). Elikadura molde honek obesitatea, anorexia eta diabetesa sustatzen ditu.<\/p>\n\n\n\n

Alkohola edo apustu jokoei buruzko iragarkiek adikzioak sortzen dituzte. Gainera, bezeroen erostera bultzatzeak, frustrazioa eta zorra egoerak ere sortzen ditu.<\/p>\n\n\n\n

9. Bide-segurtasuna<\/h3>\n\n\n\n

Publizitatea bide-erabiltzaileentzako arrisku bat da, arreta desbideratzen duelako, istripuak eraginez. Elkarguneetatik hurbil diren pantaila digital animatuek arrisku hori oraindik gehio areagotzen dute.<\/p>\n\n\n\n

10. Sexismoa<\/h3>\n\n\n\n

Sexismoa eta emazteen gorputzen sexualizazioa biziki presente dira publizitatean, genero estereotipoekin, bortxaketa kulturarekin, dominazio egoerekin (itxura hutsezko emaztea, emazte menderatua) eta haurren sexualizazioarekin iragarkietan. Publizitate Sexistaren Behatokiaren bigarren txostenak balorazio lehergarria egiten du.<\/p>\n\n\n\n

11. Kontsumo jendartea<\/h3>\n\n\n\n

\u201cLogika ekonomiko kapitalistak pertsonak kontsumitzera bultzatzen ditu, publizitateari esker<\/em> beren ongizaterako ezinbestekoak ez diren produktu gero eta gehiago. Horretarako,<\/em> publizitateak, alde batetik, kontsumitzaileetan, behar eta desio berriak sortzen lagunduko du, eta, bestetik, jadanik beren esku dituzten produktuak berritzera animatuko du\u201d<\/em>7<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Frantses Estatuan, enpresen %1,6k bakarrik publizitatea egiten du. Horien artean, merkatuaren erdia 200 iragarle handik monopolizatzen dute.<\/strong>\u00abEnpresak finantza-kapital handia mobilizatu behar du eta gero, komunikazio kanpaina ezberdinen bidez, kapital sinboliko bilakatzen saiatu behar du. Muturreko aberastasuna da parte hartzeko ezinbesteko baldintza<\/em>\u00bb8<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Publizitateak kontsumoaren bidez sozial arloan igotzea hitzematen du. <\/strong>\u00abJendeek sozial arloan igotzea nahi dute, eta hori gaineko edo ondoko mailako klasea imitatzetik badator. Honek, horrela, hondakinen ideologia jendartean zabaltzen du\u00bb9<\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

12. Bizi-moldeen bateratzea<\/h3>\n\n\n\n

EHZ festibaletik euskararen defentsara eta tokian tokiko kultur praktiken ugaritasunetik pasatuz, gure lurraldea aberatsa da bere berezitasunean eta nortasunean. Alderantziz, publizitateak zapalgailu funtzioa betetzen du World Companyren zerbitzuko, bere irudimen berezia, bere arauak eta bere praktika kulturalak mundu osoan inposatuz.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

<\/strong>hPTA handinahi baten alde mobilizatu <\/strong><\/h2>\n\n\n\n

hPTAren erronka<\/h3>\n\n\n\n

Herriarteko Publizitateari buruzko Tokiko Araudiak (hPTAk) tokian tokiko kanpoko publizitatea, entseina eta aurreseinaleak arautzen ditu. Euskal Elkargoak Herriarteko Publizitateari buruzko Tokiko Araudiaren (hPTAren) gomendioan gogoratzen duen bezala, bere \u201chelburua da Estatuko araudiak baino arau murriztaileagoak aplikatzen diren eremu bat edo gehiago zehaztea\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

2020. urte bukaeran abiatu den  Herriarteko Publizitateari buruzko Tokiko Araudiak (hPTAk) Euskal Elkargoko 158 Herriko Etxe hunkituko ditu.<\/strong> Orientazio orokorrei buruzko diagnostiko eta eztabaida faseetarik landa, gaur egun, elkar aditze fasea martxan da,  definitzekoak diren eremuen eta bertan aplikatuko diren araudien inguruan  diren, herri, elkargoko kontseilari, elkarte, iragarle eta bizilagunekin. Proiektua 2025eko ekainean bukatzeko xedea bada, eta, ondotik, lotuak zaizkion pertsona publikoen iritzi biltzea eta inkesta publikoa eginen dira 2026ko otsailean onartua izan aitzin<\/p>\n\n\n\n

Momentu honetan faserik garrantzitsuenean gira: hemendik 2025eko ekaina arte erabakiko da funtsezkoa, eta ondotik aldaketak bigarren mailakoak izanen dira.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"
Publicit\u00e9 num\u00e9rique<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Publicit\u00e9 sur mobilier urbain (“sucette”)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Publicit\u00e9s sur mobilier urbain
(sur un abri voyageur)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Publicit\u00e9s scell\u00e9es au mur<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Publicit\u00e9s scell\u00e9es au sol<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Enseigne<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Gure 9 proposamenak<\/h3>\n\n\n\n

Herriarteko Publizitateari buruzko Tokiko Araudiak (hPTAk) ez du ahalbidetzen  askotan alderdirik problematikoena den iragarkien edukia arautzea. Horregatik, Ipar Euskal Herriko eta Aturriko Publizitatea Geldi kolektiboak babesik sendoena defendatzen du publizitate-mezuen esposizioa ahal bezain bat murrizteko. <\/p>\n\n\n\n